گزارش نشست تخصصی طرح امکان سنجی انتقال مرکز سیاسی و اداری از پایتخت تهران / 14 مرداد 1398

اولین نشست تخصصی طرح"امکان سنجی انتقال مرکز سیاسی و اداری از تهران" با حضور رییس کمیسیون زیربنایی و تولیدی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، رؤسا و دبیران کمیته‌های تخصصی مربوطه، رییس و کارشناسان علمی مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت نهاد ریاست جمهوری در روز سه‌شنبه مورخ 14/05/1398 توسط کمیته آمایش، مسکن و شهرسازی برگزار گردید.

در این نشست ضمن ارائه گزارش مطالعات و بررسی های انجام شده پیرامون انتقال پایتخت دیدگاه های موافق، مخالف و نقطه نظرات کارشناسی مطرح شد.


پایتخت‌ها، در طول تاریخ و در هر کشوری حائز اهمیت زیادی بوده‌اند و نقش اساسی در زندگی ملت­ها داشته و دارند. پایتخت به عنوان مرکز سیاسی، اداري، اقتصادي و فرهنگی کشورها عمل می‌کند و به علت خصوصیات فرهنگی، اقتصادي، سیاسی و اداري، عامل کلیدي در ثبات سیاسی و همگرایی ملی کشورها است. در دهه­های اخیر برخی کشورها با مساله تغییر پایتخت مواجه بوده­اند که از جمله آنها می­توان به کشورهایی چون برزیل، پاکستان، آلمان، قزاقستان و استرالیا اشاره نمود.

مطرح شدن موضوع انتقال پایتخت از تهران نیز سابقه‌ای طولانی دارد. هرگاه مشکلات خاص کالبدی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و یا امنیتی مطرح شده، موضوع انتقال پایتخت از تهران نیز مطرح گردیده است. اگرچه طی سال‌های گذشته بارها به دلایل مختلف بر موضوع انتقال پایتخت فعلی تاکید شده و مطالعاتی در این خصوص انجام گرفته است، اما هرگز زمینه عملی جهت تحقق این امر فراهم نشده است.

در سال 1368، مطالعاتی زیر نظر وزارت مسکن و توسط مرکز مطالعات شهرسازي و معماري ایران براي مطالعات پایه‌اي انتقال مرکز سیاسی و اداري کشور صورت پذیرفت. این طرح با تصمیم دولتمردان وقت مبنی بر ارجحیت ساماندهی تهران کنار گذاشته شد. همچنین در سال 1379 مطالعاتی جامع با عنوان «امکان‌سنجی انتقال مرکز سیاسی از تهران» انجام شد که در همان مراحل اولیه متوقف باقی ماند. نهایتا در اواخر سال 1391 ، طرح انتقال پایتخت با امضاي 151 نماینده براي طی مراحل قانونی تقدیم مجلس شد و سرانجام، قانون «امکانسنجی انتقال مرکز سیاسی و اداري کشور و ساماندهی تمرکززدایی از تهران» در تاریخ 06/02/1394 پس از تصویب مجلس شوراي اسلامی در تاریخ 16/02/1394 به تصویب شوراي نگهبان رسید. در این قانون ، شوراي ساماندهی مرکز سیاسی و اداري کشور و ساماندهی و تمرکززدایی از موظف شد حداکثر ظرف مدت 2 سال از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون، نتایج تحقیقات و مطالعات خود را که باید توسط شوراي عالی شهرسازي و معماري ایران صورت پذیرد؛ تهیه و به دولت ارائه نماید که با وجود گذشت مدت زمان مذکور از نتایج تحقیقاتی که در این زمینه صورت پذیرفته، گزارشی منتشر نشده است.

کلان‌شهر تهران امروزه علاوه بر تمرکز سیاسی-اداري، با گونه‌هاي مختلف دیگري از تمرکز نیز مواجه است. در این زمینه می‌توان از تمرکز اقتصادي - مالی، اجتماعی - فرهنگی، بهداشتی - درمانی، علمی- آموزشی، جمعیتی، صنعتی و .... نام برد. اگرچه مرکزیت سیاسی و اقتصادي تهران نقش بسیار مهمی در رشد بی رویه آن داشته است؛ اما در بسیاري از موارد، علت شکل‌گیري یک پدیده با تداوم و حیات آن متفاوت است. در اینکه امروزه شهر تهران به عنوان مرکزیت سیاسی و اقتصادي کشور با مشکلات و معضلات گره خورده و متعددي مواجه شده است؛ هیچ شکی نیست اما اینکه آیا انتقال یا تفکیک پایتخت راه‌کاري موثر براي تراکم زدایی از تهران هست یا خیر؛ قویا قابل تامل است.

 بر این اساس در این نشست مقرر گردید ارائه کنندگان طرح "امکان سنجی انتقال مرکز سیاسی و اداری از پایتخت تهران" ضمن رعایت و توجه به نقطه نظرات کارشناسی طرح شده در این نشست گزارشی جامع در کمیسیون اصلی زیربنایی و تولیدی با حضور اعضاء و جمعی از خبرگان و کارشناسان این حوزه به منظور بیان دیدگاه های مختلف و رفع چالش‌های موجود، با توجه به سیاست های کلی نظام به ویژه سیاست های کلی آمایش سرزمین و جمعیت، در نیمه دوم شهریورماه سال جاری ارائه نمایند.